Nước hoa unisex là nước hoa không gắn với giới tính người dùng. Phân tử thơm không có giới tính; chia nước hoa nam, nước hoa nữ là một quy ước thương mại hình thành qua các thế hệ họ hương, và nữ dùng nước hoa nam hay nam dùng nước hoa nữ chỉ là chọn một cấu trúc mùi.
Một phân tử không có giới tính
Linalool là một phân tử có mùi hoa nhẹ, hơi gỗ. Nó chiếm khoảng 31 đến 54 phần trăm tinh dầu neroli, cất từ hoa cam đắng, và cũng là thành phần chính của oải hương. Neroli hay được xếp vào nước hoa nữ; oải hương là trục của fougère, cấu trúc thường được gọi là hương nam. Cùng một phân tử, hai cái kệ.
Đó là câu trả lời ngắn cho câu hỏi nước hoa unisex là gì. Không có phân tử nào mang giới tính. Khi một chai được gọi là nước hoa nam hay nước hoa nữ, cái tên ấy mô tả cách chai được bán, không mô tả thứ nằm trong chai. Unisex là cách gọi những chai không chọn một trong hai kệ.
Vì vậy câu hỏi nữ dùng nước hoa nam được không có câu trả lời đơn giản: được, như dùng bất kỳ mùi nào khác. Điều thay đổi khi đổi kệ là cấu trúc mùi, không phải người dùng. Một chai fougère trên da ai cũng vẫn là oải hương, coumarin và rêu sồi.
Mũi người có khoảng 400 gen thụ thể mùi còn hoạt động, và mỗi phân tử kích hoạt một tổ hợp thụ thể. Không có thụ thể nào dành riêng cho mùi nam hay mùi nữ. Cách ngửi khác nhau giữa người với người là có thật, như hiện tượng mất ngửi riêng một số xạ hương tổng hợp, nhưng khác biệt đó nằm ở từng người, không nằm ở hai kệ hàng. Phần dưới đây đi qua cách các họ hương nhận hình ảnh nam và nữ, và unisex nghĩa là gì trong ngữ cảnh đó.
Khi nào nước hoa chia nam nữ
Các hệ phân loại chuyên môn cho thấy dấu vết của sự chia tách. Năm 1984, Société Française des Parfumeurs công bố bảng phân loại nước hoa đầu tiên của hội, và bản này chỉ xét nước hoa nữ, chia năm họ: hoa, chypre, fougère, hổ phách, da thuộc. Bản năm 1990 thêm họ cam chanh và họ gỗ để tính cả thị trường eau de toilette. Bảng hiện nay có bảy họ và dùng cho nước hoa nữ, nam và unisex.
Việc một bảng phân loại chuyên nghiệp phải ghi rõ nó áp dụng cho nước hoa nữ cho thấy thị trường thời đó đã chia thành hai phía. Nhưng bảng cũng cho thấy một điều khác: khi đã mở ra cho cả nam và nữ, các họ vẫn giữ nguyên. Chypre vẫn là chypre, fougère vẫn là fougère. Họ hương mô tả cấu trúc, còn giới tính là một lớp đặt lên trên.
Một khác biệt kỹ thuật đi kèm sự chia tách này. Bách khoa Wikipedia ghi rằng trong lịch sử, nước hoa nữ thường có nồng độ tinh chất cao hơn nước hoa nam, và xu hướng này đang thay đổi khi nước hoa ngày càng unisex. Nói cách khác, sự chia nam nữ không chỉ nằm ở mùi, mà cả ở nồng độ và dạng bán.
Thời điểm chính xác khi các nhà nước hoa bắt đầu bán riêng cho nam và nữ không được ghi ở đây, vì các nguồn đối chiếu được chưa cho một mốc rõ. Lịch sử phân loại mùi của thư viện ghi lại các hệ phân loại theo năm công bố, và không hệ nào trong dòng khoa học chia mùi theo giới tính.
Fougère và hình ảnh hương nam
Năm 1882, Fougère Royale của Houbigant dựng oải hương, bergamot, phong lữ và rêu sồi quanh coumarin tổng hợp. Chai này đặt tên cho họ fougère. Trong thế kỷ 20, cấu trúc đó trở thành cấu trúc chủ đạo của nước hoa nam, từ nước sau cạo râu đến các chai thảo mộc thập niên 1970 và 1980.
Theo SFP, nhánh C5 Fougère thảo mộc là nhánh gắn với phần lớn nước hoa nam của hai thập niên đó. Từ cuối thập niên 1980, dihydromyrcenol, một phân tử có mùi chanh xanh, oải hương và kim loại sạch, được dùng ở liều cao trong nhiều fougère; Cool Water của Davidoff năm 1988 là ví dụ hay được nhắc.
Chi tiết đáng chú ý nằm ở dihydromyrcenol. Thư viện ghi nó là nền của hương nam tươi và hương giặt tẩy từ thập niên 1980. Cùng một phân tử làm nên mùi của một chai nước hoa nam và mùi của một cái áo vừa giặt, cái áo mà ai cũng mặc.
Hình ảnh hương nam của fougère vì thế là một lịch sử bán hàng dài, không phải một tính chất của oải hương hay coumarin. Oải hương xuất hiện trong nhiều nước hoa bán cho nữ; coumarin là nốt ngọt nền của nhiều chai hổ phách cũng bán cho nữ.
Hoa và hình ảnh hương nữ
Họ hoa là họ lớn nhất trong bảng SFP, với chín nhánh từ soliflore, nước hoa dựng quanh một loài hoa, đến hoa trái cây. Nguyên liệu trung tâm là hoa hồng, nhài, hoa cam, ngọc lan tây, huệ, iris.
Hình ảnh nữ tính của hoa cũng là một lớp đặt lên trên. Hoa hồng và phong lữ có chung những phân tử như geraniol, chiếm khoảng 2 đến 26 phần trăm tinh dầu hồng Damask và 7 đến 30 phần trăm tinh dầu phong lữ; phong lữ là tầng giữa quen thuộc của fougère. Hoa cam cho neroli, và neroli là một trụ của eau de Cologne, kiểu nước thơm mà Farina làm ở Köln từ năm 1709 và đến nay vẫn còn được sản xuất.
Khi bảng SFP đầu tiên chỉ xét nước hoa nữ, họ hoa đứng ở đầu danh sách. Nhưng chính bảng đó cũng có fougère và da thuộc, hai họ về sau gắn với hình ảnh nam. Nghĩa là năm 1984, các cấu trúc mà thị trường gọi là nam đã có mặt trong một bảng phân loại nước hoa nữ.
Từ phía nguyên liệu, ranh giới càng mờ. Một chai tinh dầu hoa hồng hay nhài không ghi nam hay nữ. Nó ghi tên cây, phần cây được cất, và nơi cây mọc.
Unisex hôm nay
Năm 1994, CK One của Calvin Klein ra mắt, do Alberto Morillas và Harry Fremont sáng tác. Theo Wikipedia, đây là nước hoa unisex đầu tiên được ưa chuộng rộng rãi ở Mỹ, và cũng được mô tả là nước hoa đầu tiên được tiếp thị công khai là unisex.
Họ cam chanh là nơi unisex có vẻ tự nhiên nhất. Eau de Cologne đã tồn tại hơn ba thế kỷ, và vỏ bergamot, chanh, cam không gợi hình ảnh nam hay nữ rõ rệt. Các cấu trúc tối giản quanh vài phân tử gỗ và hổ phách, như cặp ambroxide và Iso E Super, cũng thường được bán không phân giới.
Ngày nay chữ unisex có hai nghĩa. Nghĩa thứ nhất là một chiến lược bán hàng: một chai không đặt trên kệ nam hay kệ nữ. Nghĩa thứ hai là một kiểu dựng mùi: tránh những dấu hiệu đã bị gắn giới, như fougère quá rõ hay hoa quá ngọt. Hai nghĩa thường đi cùng nhau, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.
Ngay trong dữ liệu nguyên liệu của thư viện, cách gọi này vẫn còn. Ghi chú về Karanal, một phân tử gỗ hổ phách, nói nó được dùng ở liều thấp để tạo độ toả và độ khô cho accord gỗ hổ phách trong nước hoa nam và unisex. Chữ nam và unisex ở đây chỉ nơi phân tử thường được dùng trên thị trường, không phải một tính chất của phân tử.
Theo ghi chú của Wikipedia về nồng độ, việc nước hoa ngày càng unisex cũng đang làm mờ khác biệt về độ đậm giữa nước hoa nam và nữ. Thứ còn lại là họ hương, và họ hương vốn chưa bao giờ có giới tính.
Đặt tên theo nguyên liệu
Một chai tinh dầu mang tên của cây: oải hương, vetiver, hoắc hương, bergamot. Tên đó không nói ai sẽ dùng. Nó nói chai chứa gì, từ phần nào của cây, cất ở đâu. Đó là cách tủ tinh dầu của Lê Mai ghi tên, và cũng là cách thư viện sắp xếp.
Nước hoa Penta de Le Mai cũng đặt tên theo cách đó: Nước hoa Trà Đen, Nước hoa Bách Tùng, Nước hoa Xô Thơm. Tên nói nguyên liệu, không nói người dùng.
Đặt tên theo nguyên liệu dẫn người ngửi về câu hỏi đúng. Thay vì hỏi chai này dành cho ai, câu hỏi trở thành: mùi này thuộc họ hương nào, đổi ra sao sau một giờ, có hợp với một cấu trúc đã thích không. Những câu hỏi này có câu trả lời trên giấy thử.
Bài Fougère · oải hương và một cánh rừng không có thật dựng lại cấu trúc fougère bằng tinh dầu. Trên nhãn của hỗn hợp ấy chỉ có tên các nguyên liệu.
Giới tính của một mùi, nếu có, nằm ở người kể chuyện về nó. Trong chai chỉ có phân tử.
Một phân tử không hỏi ai sẽ ngửi nó.
Cái kệ được dựng sau cái chai.
Tên của cây vẫn là cái tên chính xác nhất.