Quá trình · Process · Tháng 9, 2026

Bài 7 · Cồn, thời gian và bóng tối

Lesson 7 · Alcohol, Time and Darkness

プロセス

Một lọ accord, một chai cồn, một chai dầu jojoba, một ngăn tủ tối. Bài bảy của khoá pha hương đưa hỗn hợp từ que thử vào chai: pha loãng theo tỉ lệ, ủ nước hoa vài tuần trong bóng tối, rồi lọc lạnh.

Từ que thử sang chai

Sáu bài trước làm việc trên giấy. Accord hoa hồng và hoắc hương ở bài bốn, modifier ở bài năm, chất định hương ở bài sáu, tất cả đều được đánh giá trên que thử ở dạng pha loãng để ngửi. Phần hỗn hợp tinh dầu sau cùng, trước khi vào cồn hay dầu, ngành hương gọi là perfume concentrate, hay jus.

Jus nguyên chất không dùng trực tiếp trên da. Nó phải được pha loãng vào một dung môi hoặc một nền, ở một tỉ lệ đã tính trước. Tỉ lệ đó quyết định chai thành phẩm là gì: một chai nước hoa cồn, một chai dầu thơm, hay một chai dầu thoa toàn thân.

Việc chuyển sang chai thêm vào hai nguyên liệu mà que thử không có. Nguyên liệu thứ nhất là dung môi, cồn hoặc dầu nền, mỗi loại mang mùi đi theo một cách. Nguyên liệu thứ hai là thời gian. Hỗn hợp vừa pha và hỗn hợp đã nghỉ vài tuần cho hai mùi khác nhau, dù công thức giữ nguyên.

Bài này đi qua từng bước theo thứ tự: chọn nền, tính nồng độ, kiểm giới hạn, ủ, lọc, ghi nhãn. Mỗi bước để lại một dòng trong sổ ghi mùi, và các dòng đó là nguyên liệu cho bài tám.

Cồn hay dầu nền

Cồn nước hoa là ethanol nồng độ cao, thường đã được biến tính theo quy định của từng nước. Theo bảng thuật ngữ của thư viện, chất biến tính được chọn sao cho ít ảnh hưởng tới mùi nhất. Blending 101 ghi eau de parfum pha 15 đến 20 phần trăm trong cồn 90 độ. Cồn bay đi trong những phút đầu trên da, để lại hỗn hợp tinh dầu.

Dầu nền là lựa chọn thứ hai. Dầu nền có nguồn gốc thực vật và không bay hơi. Trang dầu thực vật của thư viện ghi jojoba thực chất là một este sáp dạng lỏng, không phải triglyceride, bền với ôi hoá nhờ hàm lượng tocopherol cao. Vì vậy jojoba thường là nền được chọn cho dầu thơm; Blending 101 ghi perfume oil ở 15 đến 30 phần trăm trong jojoba.

Hai nền không thay thế được cho nhau với mọi công thức. Bài sáu đã nhắc: benzoin không tan trong dầu nền. Một accord có benzoin sẽ vào cồn trơn tru nhưng có thể để lại cặn trong jojoba. Các resinoid và absolute đặc khác cũng cần được thử độ tan trước khi quyết định nền.

Nền cũng đổi cách mùi hiện ra. Trong cồn, phần đầu bật lên cùng lúc cồn bay hơi. Trong dầu, không có dung môi nào bay đi để kéo phần nhẹ lên, nên mùi mở ra chậm hơn và gần da hơn. Cùng một jus, hai nền cho hai chai khác nhau, và cả hai đều nên được nhúng que thử cạnh nhau.

Nồng độ và giới hạn trên da

Nồng độ là tỉ lệ jus trong chai thành phẩm. Máy tính công thức của thư viện đưa một ví dụ: một mẻ 50 ml ở 20 phần trăm chứa 10 ml jus và 40 ml cồn hoặc dầu nền. Các mức quen thuộc như eau de parfum 15 đến 20 phần trăm hay extrait 20 đến 30 phần trăm là quy ước của ngành, không phải chuẩn pháp lý.

Với sản phẩm thoa rộng trên da, mức pha loãng thấp hơn nhiều. Blending 101 ghi 1 đến 3 phần trăm cho body lotion, 0.5 đến 1 phần trăm cho mặt, không quá 1 phần trăm khi mang thai. Cùng một jus, chai nước hoa và chai dầu thoa toàn thân có thể chênh nhau mười lần về nồng độ.

Nồng độ tổng chưa đủ. Mỗi tinh dầu trong jus phải được kiểm riêng theo giới hạn của nó. Ví dụ với accord bài bốn: hoa hồng Damask có mức tối đa trên da 0.6 phần trăm trong dữ liệu thư viện, do chứa methyleugenol. Ở nồng độ 15 phần trăm, hoa hồng chỉ được chiếm tối đa 4 phần trăm jus. Tỉ lệ 7:3 của dãy thử phải được viết lại khi đi vào chai.

IFRA chia sản phẩm thành 12 nhóm, mỗi nhóm có giới hạn riêng: nhóm 4 là nước hoa, nhóm 5A là lotion toàn thân. Với methyleugenol, thư viện ghi giới hạn IFRA 0.02 phần trăm cho nước hoa và 0.0004 phần trăm cho body lotion. Cam hương ép lạnh có mức 0.4 phần trăm cho sản phẩm lưu trên da phơi nắng; bản FCF đã loại bergapten không chịu giới hạn này. Trang An toàn của thư viện gom các nguyên tắc chung; máy tính công thức không tự kiểm các giới hạn đó.

Bóng tối và vài tuần chờ

Hỗn hợp jus và cồn vừa pha chưa phải là mùi cuối cùng. Bảng thuật ngữ của thư viện gọi giai đoạn nghỉ sau đó là maceration: thường vài ngày đến vài tuần, trước khi làm lạnh và lọc. Mùi ổn định và liền lạc hơn sau thời gian này. Blending 101 ghi eau de parfum cần ủ từ 2 đến 4 tuần.

Trong thời gian ủ nước hoa, các thành phần tiếp tục tương tác với nhau và với dung môi. Một ví dụ được ghi trong bảng thuật ngữ: aldehyde gặp alcohol có thể tạo acetal, thường có mùi mềm hơn aldehyde gốc. Không phải mọi thay đổi đều nhìn thấy được, nhưng que thử ở tuần thứ ba thường khác que thử ở ngày đầu.

Điều kiện ủ lấy từ trang bảo quản của thư viện. Ánh sáng, nhất là tia UV, tạo gốc tự do và đẩy nhanh oxy hoá; tinh dầu cam ngọt để dưới UV 50 phút đã sinh ra piperitone, photocitral A và hơn một chục chất mới. Nhiệt làm nhanh gần như mọi phản ứng. Nước thuỷ phân các este, ví dụ linalyl acetate thành linalool và acid acetic.

Vì vậy chai ủ nên là thuỷ tinh tối màu, hổ phách hoặc xanh cobalt, đậy kín, đặt trong tủ tối và mát. Khoảng trống trong chai càng nhỏ càng tốt, vì oxy chiếm chỗ phần chất lỏng đã vơi. Mỗi tuần có thể mở một lần, nhúng một que thử, ghi lại ngày và mô tả, rồi đậy ngay.

Lọc lạnh và độ trong

Sau khi ủ, một số chai nước hoa cồn vẩn đục khi gặp lạnh. Nguyên nhân là những chất ít tan trong cồn: sáp, các phần nặng của tinh dầu và nhựa. Hoa hồng Damask Bulgaria, chẳng hạn, có 19 đến 24.5 phần trăm alkane và alkene, những phân tử dạng sáp có mặt tự nhiên trong tinh dầu.

Ngành hương xử lý bằng lọc lạnh. Nước hoa đã ủ được làm lạnh để sáp và chất ít tan kết tủa, rồi lọc bỏ phần kết tủa. Bảng thuật ngữ của thư viện ghi bước này giúp sản phẩm trong và không đục khi gặp lạnh.

Ở quy mô một chai tự pha, bước này có thể làm đơn giản: đặt chai vào ngăn mát, chờ phần đục lắng, rồi rót qua giấy lọc sạch vào một chai tối màu khác. Phần cặn nên được ngửi trên que thử trước khi bỏ. Nếu cặn mang nhiều mùi, lần sau có thể giảm chất gây đục trong công thức hoặc chọn một dạng nguyên liệu khác.

Dầu thơm trong jojoba ít gặp vấn đề này theo cùng cách, nhưng jojoba có thể đặc lại khi lạnh. Với dầu, cách kiểm là để chai về nhiệt độ phòng và quan sát xem còn cặn hay không. Cặn còn lại sau khi ấm lên thường là phần không tan, như benzoin trong dầu.

Ghi nhãn một chai tự pha

Một chai không nhãn là một chai không thể làm lại. Nhãn của chai tự pha cần tối thiểu sáu dòng: tên công thức, ngày pha, nền là cồn hay dầu, nồng độ jus, ngày lọc, và danh sách tinh dầu kèm tỉ lệ. Danh sách này nối chai với trang tương ứng trong sổ ghi mùi.

Nhãn cũng là nơi ghi những điều cần lưu ý khi dùng. Nếu jus có tinh dầu chống chỉ định khi mang thai như mộc hương ở bài sáu, dòng đó phải có trên nhãn. Nếu có cam hương ép lạnh, cần ghi tránh nắng sau khi thoa. Nếu là bản thử chỉ dành cho que thử, nhãn nên nói rõ như vậy.

Với sản phẩm bán ra, quy định đi xa hơn. Theo dữ liệu thư viện, EU yêu cầu khai báo các chất gây dị ứng hương như linalool, geraniol, citronellol khi vượt 10 ppm trong sản phẩm lưu trên da và 100 ppm trong sản phẩm rửa trôi. Quy chế (EU) 2023/1545 mở rộng danh sách, trong đó có tinh dầu hoắc hương và cam hương.

Sau bài bảy, chai đầu tiên đã có trên kệ. Công thức của nó vẫn đang ghi bằng giọt. Bài tám, bài cuối của khoá, viết lại công thức đó bằng gam và phần trăm, kiểm từng chất theo giới hạn, và tính giá thành của chính chai này.

Cồn mang mùi đi. Dầu giữ mùi gần da. Bóng tối để mùi yên.

Một chai nước hoa được làm hai lần: một lần khi pha, một lần khi chờ.

Phần chờ không ai nhìn thấy.