Một ấm trà xanh vừa rót, hơi nước bốc lên mang theo mùi lá, mùi hoa và một chút vỏ cam. Mùi trà trong nước hoa gần như không bao giờ đến từ lá trà. Nó được dựng lại từ linalool, cam hương, hoa cam và một vệt gỗ. Bài này tháo mùi trà ra, rồi dựng một blend trà xanh chỉ bằng tinh dầu.
Lá trà và mùi của nó
Mọi loại trà, xanh, trắng, ô long, đen, đều đến từ một loài cây: Camellia sinensis, họ Theaceae, gốc ở Trung Quốc và Đông Nam Á. Điều làm chúng khác nhau là cách xử lý lá sau khi hái, và trước hết là mức độ oxy hóa mà lá được phép trải qua.
Chiết xuất từ lá trà có tồn tại, nhưng hiếm. Trang lá trà của thư viện ghi đây là nguyên liệu có sản lượng rất hạn chế, chủ yếu dùng trong nước hoa niche, với một nốt trà đen đặc trưng. Thành phần mùi được liệt kê gồm linalool, phenylethanol và geraniol.
Vấn đề lớn hơn là an toàn. Chiết xuất lá trà gây nhạy ứng da ở nồng độ rất thấp, 0,001 phần trăm trong thử nghiệm trên chuột lang. IFRA giới hạn nó ở 0,2 phần trăm cho kem, dầu và lotion cơ thể, và thư viện không khuyến nghị dùng trên da nhạy cảm, da tổn thương hay cho trẻ dưới hai tuổi.
Hai điều đó cùng dẫn đến một kết luận. Nếu muốn một mùi trà rõ ràng trên da, lá trà chỉ có thể là một vết. Phần còn lại phải đến từ những tinh dầu mang cùng các phân tử, hoặc gợi cùng một cảm giác.
Linalool: phần hoa trong trà
Linalool có mặt trong hơn 200 loại tinh dầu thương mại. Mùi của nó là hoa, hơi gỗ, sạch, nhẹ. Trong mùi trà, linalool là phần hoa mà người uống trà nhận ra khi nói một ấm trà thơm.
Nguồn linalool trong tủ tinh dầu rất rộng. Lá cây Ho chemotype linalool có từ 67 đến 91 phần trăm, gỗ hồng từ 82 đến 90 phần trăm, hạt ngò từ 59 đến 88 phần trăm. Neroli có từ 31 đến 54 phần trăm; cam hương có từ 4 đến 20 phần trăm linalool cùng 18 đến 28 phần trăm linalyl acetate.
Trong blend trà dưới đây, hạt ngò là nguồn linalool chính. Mùi của hạt ngò không giống lá ngò: hoa gỗ, hơi cay, không có vẻ sáp. Nó cho mùi trà một phần hoa khô, gần mùi hoa trong trà xanh hơn là mùi hoa trong bó hoa.
Linalool có một điểm cần giữ. Ở dạng tinh khiết, nó gần như không phản ứng trên da, nhưng khi oxy hóa, nó tạo ra hydroperoxide gây nhạy ứng. Trang thư viện khuyến nghị thêm 0,1 phần trăm BHT hoặc tocopherol, giữ chai tối và kín. Linalool cũng là một trong 26 chất gây dị ứng EU phải ghi nhãn khi vượt 10 ppm trong sản phẩm lưu trên da.
Cam hương và trà Earl Grey
Quả cam hương xanh vàng, vỏ dày, trồng chủ yếu ở Calabria, miền nam nước Ý. Tinh dầu ép lạnh từ vỏ, không qua nhiệt. Theo trang Calabria của thư viện, cam hương là nốt đầu của nước hoa kiểu cologne và của họ chypre, và cũng là hương của trà Earl Grey. Từ năm 2001, tên gọi tinh dầu cam hương Reggio Calabria được EU bảo hộ dưới dạng chỉ dẫn xuất xứ DOP.
Earl Grey là ví dụ rõ nhất cho việc mùi trà không chỉ là mùi lá. Một loại trà đen, thêm cam hương, và thứ người ta nhớ là sự gặp nhau giữa vị chát của lá và mùi sáng của vỏ cam. Trong nước hoa, cặp đó có thể dựng lại theo chiều ngược: cam hương làm trục, trà làm vết.
Cam hương ép lạnh có furocoumarin, trong đó có bergapten, gây phototoxic. Blend này dùng cam hương FCF, loại đã loại bỏ bergapten bằng chưng cất phân đoạn hoặc lọc hấp phụ. Theo thư viện, cam hương FCF không phototoxic và có thể dùng đến 16,6 phần trăm trên da theo ngưỡng bergapten của SCCNFP. Mùi của nó nhẹ hơn cam hương ép lạnh; một phần tính cách mất đi cùng furocoumarin.
Trong phân loại SFP, cam hương và thảo mộc cùng đứng trong nhánh cam chanh thảo mộc, mã A3. Một accord trà xanh nằm gần nhánh này: cam chanh ở trên, hoa và thảo mộc ở giữa, gỗ nhẹ ở dưới.
Mộc tê và trà hoa
Những chùm hoa nhỏ màu vàng cam, mùi mạnh đến mức nhận ra từ xa. Đó là mộc tê, Osmanthus fragrans, cây hoa của Đông Á. Ở Trung Quốc, hoa mộc tê được dùng trong trà, rượu, mứt và bánh; trà hoa mộc tê là một trong những cách dùng quen thuộc nhất.
Mùi của mộc tê phức tạp: hoa, mơ chín, da nhẹ, ngọt như mật. Phân tử chính là beta ionone, từ khoảng 8 đến 34 phần trăm, cùng dihydro beta ionone và gamma decalactone, phân tử cho nét mơ và kem. Cần khoảng 2.500 kg hoa tươi cho một ký chiết xuất, và nguồn chuẩn là Quế Lâm ở Trung Quốc.
Trong một accord trà, mộc tê kéo mùi về phía trà hoa: ngọt hơn, có trái cây, có chút da. Đó là hướng xa nhất của trà khỏi lá xanh. Một giọt mộc tê trong blend trà xanh đủ làm nó ấm lên rõ rệt; nhiều hơn, trà sẽ lùi lại sau hoa.
Blend trà xanh dưới đây không dùng mộc tê, vì mục tiêu là giữ phần lá. Nhưng mộc tê là lựa chọn đầu tiên khi muốn dịch blend sang một chén trà hoa, và thư viện ghi mộc tê không có giới hạn IFRA, nên việc thêm vào không bị ràng buộc bởi da.
Blend trà xanh của Lê Mai
Sáu mươi giọt trong một chai 30 ml, 10 phần trăm trong cồn nước hoa. Độ đậm này nhẹ hơn các blend khác trong loạt bài, gần eau de toilette, vì một mùi trà cần trong và thoáng. Chai 30 ml được chọn vì cùng lý do như bài da thuộc: một giọt trà trong chai 10 ml đã là 0,5 phần trăm, vượt giới hạn.
Cam hương FCF chiếm một phần ba blend, làm tầng trên sáng. Hạt ngò và neroli cùng mang linalool, cho phần hoa khô của trà xanh. Lá chanh, tinh dầu chưng cất từ lá và cành non cây chanh vàng, giàu citral, cho nét lá xanh sắc. Hoàng đàn chiếm gần một phần tư, nền gỗ nhẹ. Một giọt trà xanh đặt vị chát lên cả cấu trúc.
Phần hoa và phần lá của blend có ở Lê Mai: Tinh dầu Hạt Ngò, Tinh dầu Hoa Cam và Tinh dầu Lá Chanh.
Trên que thử, cam hương và lá chanh mở ra trước, sáng và xanh. Sau khoảng nửa giờ, linalool của hạt ngò và neroli nổi lên, và blend có mùi gần nhất với một ấm trà vừa pha: hoa, lá, hơi cam. Sau vài giờ, còn lại hoàng đàn và một vệt hoa trắng.
Tỉ lệ giữa cam hương và hạt ngò là chỗ đáng chỉnh nhất. Cam hương nhiều hơn, trà nghiêng về phía Earl Grey, sáng và có vỏ cam. Hạt ngò nhiều hơn, trà khô hơn, gần với phần hoa gỗ của lá. Lá chanh và giọt trà thì giữ nguyên, vì cả hai đã ở sát giới hạn. Mọi thay đổi khác nên đi từng giọt một, thử lại trên que sau mỗi lần.
Lê Mai có nhiều tinh dầu trà trong tủ: trà xanh, trà trắng, trà đen. Mỗi loại có thể thay vào vị trí của giọt trà trong blend này, với cùng giới hạn một giọt cho chai 30 ml.
| Tinh dầu | Giọt | Tỉ lệ trong blend |
|---|---|---|
| Cam hương FCF | 20 | 33% |
| Hoàng đàn | 14 | 23% |
| Hoa cam (neroli) | 12 | 20% |
| Hạt ngò | 10 | 17% |
| Lá chanh | 3 | 5% |
| Trà xanh | 1 | 2% |
Hai tinh dầu giới hạn là trà và lá chanh. Trà: giới hạn IFRA 0,2 phần trăm trên da; một giọt trong chai 30 ml cho khoảng 0,17 phần trăm. Lá chanh: mức tối đa 0,6 phần trăm do citral và geraniol; ba giọt cho khoảng 0,5 phần trăm. Không tăng hai loại này ở chai 30 ml.
Cam hương dùng bản FCF, không phototoxic, tối đa 16,6 phần trăm; ở đây khoảng 3,3 phần trăm. Neroli không có giới hạn IFRA, khoảng 2 phần trăm. Hạt ngò khoảng 1,7 phần trăm, hoàng đàn khoảng 2,3 phần trăm, không có giới hạn cụ thể.
Blend giàu linalool và limonene, cần chai tối, kín, để lạnh; có thể thêm tocopherol theo khuyến nghị của thư viện. Linalool, citral, geraniol và limonene phải ghi nhãn dị ứng theo quy định EU nếu bán thành sản phẩm. Không dùng trên da tổn thương hay cho trẻ nhỏ, theo lưu ý của trang lá trà. Thử trên một vùng da nhỏ trước khi dùng rộng.
Từ trà xanh sang trà đen
Lá trà xanh được làm nóng nhanh ngay sau khi hái, bằng hơi nước hoặc sao khô, để dừng quá trình oxy hóa và giữ phần mùi xanh. Lá trà đen được làm héo rồi để oxy hóa hoàn toàn, đổi màu và đổi mùi. Trong nước hoa, sự khác nhau đó chuyển thành một thay đổi về tỉ lệ, không cần đổi toàn bộ công thức.
Để dịch blend về trà đen, bớt lá chanh và cam hương, thêm gỗ khô và một chút nhựa. Giọt trà xanh đổi thành giọt trà đen. Kết quả gần với bài về da thuộc, nơi trà đen cho vị chát cạnh pơ mu và mộc dược. Hai bài nối nhau bằng cùng một giọt.
Để dịch về trà hoa, thêm mộc tê như đã nói, hoặc tăng neroli. Để dịch về trà trắng, giảm hoàng đàn và giữ blend nhẹ hơn nữa. Mỗi hướng là một chén trà khác từ cùng một cây.
Trà xanh cũng đã có chỗ riêng trong lịch sử nước hoa. Eau Parfumée au Thé Vert của Bvlgari năm 1992 lấy trà làm nốt chính, theo danh sách trên trang lá trà của thư viện. Hơn ba mươi năm sau, mùi trà vẫn được dựng chủ yếu từ những thứ không phải lá trà.
Một chén trà dựng từ vỏ cam, hạt ngò và một giọt lá.
Lá trà đứng ở cuối danh sách. Mùi của nó vẫn đứng đầu.