Một chiếc lá húng quế, một nhánh bạc hà, một vạt cỏ vừa cắt. Mùi xanh bắt đầu ở chỗ mô lá bị vỡ, và phần lớn mùi đó đến từ vài phân tử rất nhỏ mà cây tạo ra ngay khi bị tổn thương.
Một chiếc lá vừa vò
Một chiếc lá còn nguyên trên cây gần như không có mùi. Vò nó giữa hai ngón tay, mùi hiện ra trong vài giây: xanh, hơi chát, có khi ngả sang vỏ táo xanh hoặc vỏ dưa chuột. Mùi đó không nằm sẵn trong lá như nằm trong một cái lọ. Nó được tạo ra khi tế bào vỡ.
Trong nước hoa, chữ hương xanh, tiếng Anh là green note, chỉ nhóm mùi này: lá vò, cỏ cắt, cuống hoa, vỏ đậu. Bảng phân loại của Hội các nhà pha hương Pháp có một nhánh riêng cho nó trong họ hoa, hoa xanh, nơi một nốt xanh rõ được đặt lên bó hoa để hoa có cảm giác còn trên cây, chưa bị hái. Trên bánh xe mùi của Michael Edwards, xanh có hẳn một họ riêng.
Hương xanh là một mùi lạ trong ngành hương. Nó không đến từ hoa, không đến từ gỗ hay nhựa, mà từ phần cây mà người ta thường bỏ đi. Nó cũng là một trong những mùi khó giữ nhất, vì các phân tử tạo ra nó nhỏ và bay rất nhanh.
Trong thư viện Lê Mai, mùi xanh đến từ ba nhóm vật liệu. Nhóm lá: lá violet, lá chanh vàng, lá trà. Nhóm nhựa: galbanum. Nhóm rau thơm họ hoa môi: húng quế, bạc hà lục. Mỗi nhóm giữ một phần của cái xanh, và không nhóm nào tự nó đủ để dựng lại mùi một vạt cỏ vừa cắt.
Cis 3 hexenol: mùi cỏ cắt
Công thức phân tử C6H12O, khối lượng khoảng 100. cis-3-Hexenol là một rượu sáu carbon, nhỏ đến mức gần như là phân tử mùi nhỏ nhất mà người ta vẫn nhận ra ngay lập tức. Tên thường gọi của nó là rượu lá, leaf alcohol.
Cây tạo ra cis-3-hexenol ngay khi lá bị tổn thương, cùng lúc với trans-2-hexenal, một aldehyde mùi lá vò và vỏ táo xanh, sắc và bay rất nhanh. Hai phân tử này là phần lớn cái mùi người ta gọi là cỏ vừa cắt. Một ester của rượu lá, cis-3-hexenyl acetate, cũng được giải phóng khi lá bị vỡ; mùi của nó mọng hơn, gần chuối xanh và lê chưa chín.
Trong tinh dầu, cis-3-hexenol xuất hiện ở mức thấp: lá violet tới khoảng 4,4 phần trăm, cistus tới khoảng 6,8 phần trăm. Phần lớn lượng dùng trong công nghiệp là tổng hợp. Chất này có mức quan ngại thấp; thử áp da ở 4 phần trăm trên 25 người tình nguyện không gây kích ứng hay mẫn cảm.
Vì bay quá nhanh, rượu lá thường được dùng như một nét chấm phá ở tầng đầu. Dẫn xuất của nó, cis-3-hexenyl salicylate, nặng hơn và giữ cảm giác lá xanh lâu hơn; đó là một cách để mùi xanh không biến mất trong vài phút.
Galbanum và lá violet
Nhựa của cây Ferula, một chi thuộc họ hoa tán, chảy ra khi thân cây bị rạch. Galbanum là tinh dầu chưng cất từ nhựa đó. Mùi lá đắng, hơi nhựa, có một vệt giống ớt chuông xanh do pyrazine. Về thành phần, β pinene chiếm khoảng 45 đến 59 phần trăm; phần xanh đặc trưng đến từ những chất có lượng rất nhỏ.
Ferula galbaniflua là cây thảo sống nhiều năm ở Trung Đông, chủ yếu Iran, Thổ Nhĩ Kỳ và Afghanistan. Người thu hoạch cắt thân cây để lấy nhựa, rồi tinh dầu được chưng cất hơi nước từ khối nhựa đó. Cùng chi Ferula còn có cây a ngùy, asafoetida, nhưng hai loại nhựa đi theo hai hướng hóa học ngược nhau: galbanum giàu pinene, một nhóm terpene đơn giản, còn asafoetida giàu hợp chất lưu huỳnh. Một chi, hai mùi không thể đặt cạnh nhau.
Năm 1947, Germaine Cellier làm Vent Vert cho Balmain với một nốt galbanum nổi rõ. Chai này thường được xem là mốc của nhánh hoa xanh. Galbanum sau đó xuất hiện ở tầng đầu của nhiều chai khác, trong đó có Chanel N°19 năm 1970. Ngày nay có cả phân tử tổng hợp dựng lại cái xanh sắc của galbanum, bán dưới tên Galbanone và Dynascone, dùng ở mức rất thấp.
Lá violet cho một kiểu xanh khác: lạnh, hơi dầu, gần vỏ dưa chuột. Tinh dầu lá violet có nona-2,6-dien-1-ol khoảng 5 đến 15 phần trăm. Họ hàng của nó, 2,6-nonadienal, là chất đặc trưng của mùi dưa chuột và có ngưỡng mùi rất thấp, nên chỉ vài phần triệu đã đủ nhận ra. Grey Flannel năm 1975 và Fahrenheit năm 1988 là hai chai hay được nhắc với nốt lá violet.
Galbanum và lá violet là hai nguyên liệu tự nhiên đắt và khó. Một giọt thừa là cả blend nghiêng về phía chúng. Vì vậy trong nhiều công thức, chúng chỉ là vết.
Rau thơm: húng quế, bạc hà lục
Lá húng quế vò trên thớt cho một mùi xanh ấm hơn cỏ, có vị cay nhẹ ở đuôi. Nguồn gốc của nó nằm ở chemotype. Húng quế chemotype linalool có linalool khoảng 54 đến 58 phần trăm, eugenol 9 đến 15 phần trăm và 1,8-cineole khoảng 6 phần trăm. Linalool cho phần hoa mềm, eugenol cho vệt đinh hương, cineole cho độ mát.
Chemotype estragole lại khác hẳn: mùi ngả sang hồi, ngọt và phẳng hơn. Hai chai tinh dầu cùng mang tên húng quế có thể cho hai mùi rất xa nhau, và cả giới hạn dùng cũng khác. Với hương xanh, chemotype linalool dễ đặt hơn vì nó nối được với phần hoa và cam chanh. Eugenol trong húng quế là cùng một phân tử với phần cay của hương nhu, đã viết trong bài Hương nhu · lá tía và eugenol.
Bạc hà lục, tức spearmint, là một mùi bạc hà khác bạc hà Âu. Thành phần chính là (−)-carvone, khoảng 50 đến 72 phần trăm, gần như không có menthol đáng kể. Mùi ngọt, gần kẹo cao su bạc hà, ít cảm giác lạnh. Trong một blend xanh, vài giọt bạc hà lục cho cái mát của lá mà không kéo sang mùi kem đánh răng.
Húng quế và bạc hà lục là phiên bản hương xanh gần bếp hơn galbanum. Chúng không sắc bằng, không lạnh bằng lá violet, nhưng chúng quen: mùi của một rổ rau vừa rửa.
Blend hương xanh của Lê Mai
Một blend xanh chỉ từ tinh dầu phải chấp nhận một điều: không có rượu lá tinh khiết, nên cái xanh phải dựng từ lá thật. Blend dưới đây dùng sáu tinh dầu có trang trong thư viện Lê Mai, pha ở khoảng 3,3 phần trăm trong dầu jojoba cho một chai dầu thơm 30 ml, tổng 20 giọt.
Húng quế linalool là thân chính, gần một phần ba. Bạc hà lục và cam hương FCF chia nhau phần đầu, một bên mát ngọt, một bên sáng. Lá chanh vàng thêm vệt citral chua. Bách, tức cypress, làm phần gỗ lá kim khô bên dưới. Một giọt lá trà đặt vào giữa như một nét chát.
Bản phác ban đầu có trắc bá, Thuja occidentalis. Khi đọc trang thư viện, trắc bá bị loại: tinh dầu này chứa α thujone khoảng 35 đến 60 phần trăm và β thujone 5 đến 15 phần trăm, được ghi là độc thần kinh mạnh, chống chỉ định cho thai kỳ, cho con bú, trẻ em và người động kinh. Bách cho một nét gỗ lá kim tương tự mà không mang rủi ro đó.
Trên que thử, mùi đầu là lá vò và vỏ cam, rồi bạc hà lục lắng xuống, húng quế ấm lên với vệt đinh hương mảnh. Phần cuối là bách khô và chút chát của trà. Không có galbanum, nên cái xanh ở đây mềm, gần bếp, không sắc như nhựa Ferula.
Hương xanh · lá vò và rau thơm30 ml, khoảng 3,3% trong dầu jojoba · 20 giọt tinh dầu
Hai tinh dầu giới hạn blend này. Lá trà có mức IFRA 0,2 phần trăm cho kem, dầu, lotion thân thể vì nguy cơ mẫn cảm cao; một giọt trong 20 giọt ở nồng độ 3,3 phần trăm cho khoảng 0,17 phần trăm trên da. Lá chanh vàng 15 phần trăm của blend cho khoảng 0,5 phần trăm, dưới mức 0,6 phần trăm do citral. Không tăng hai loại này, và không tăng tổng nồng độ.
Húng quế linalool ở khoảng 1,0 phần trăm, dưới mức 3,3 phần trăm tính theo eugenol. Cam hương FCF không quang độc. Bạc hà lục và bách không có giới hạn trên da cụ thể trong dữ liệu thư viện ở mức này; bạc hà lục có tên trong danh sách chất gây dị ứng mở rộng của Quy chế EU 2023/1545. Lá trà không khuyến nghị cho da nhạy cảm, da tổn thương, trẻ dưới hai tuổi.
Trắc bá (Thuja occidentalis) được thay bằng bách vì hàm lượng thujone.
Xanh sắc và xanh mềm
Hương xanh có hai đầu. Một đầu là xanh sắc: galbanum, lá violet, trans-2-hexenal, những chất đắng, lạnh, bay nhanh, cho cảm giác cuống lá vừa gãy. Đầu kia là xanh mềm: lá trà, húng quế linalool, cis-3-hexenyl salicylate, những chất gần hoa hơn, tròn hơn, ở lại lâu hơn.
Hầu hết các mùi xanh trong nước hoa nằm đâu đó giữa hai đầu này. Một chai hoa xanh cổ điển dùng galbanum để mở và để hoa đỡ phần còn lại. Một chai trà hay một chai rau thơm dùng xanh mềm làm thân và chỉ chấm một chút xanh sắc cho sống động. Bài Một chén trà không có lá trà đi theo hướng thứ hai.
Điểm chung của cả hai là thời gian ngắn. Những phân tử tạo ra mùi xanh phần lớn nhỏ và nhẹ, nằm ở tầng đầu. Muốn giữ cái xanh lâu hơn, người pha hương thường không tăng lượng mà đặt nó lên một nền đủ bám: hoa, xạ hương, vetiver, gỗ khô. Nền đó không xanh, nhưng nó giữ chỗ cho cái xanh quay lại khi da ấm lên.
Blend ở trên chọn xanh mềm vì nguyên liệu của nó là rau thơm và lá. Muốn sắc hơn, một vết galbanum là đủ; muốn lạnh hơn, một vết lá violet. Cả hai đều cần đo bằng giọt đầu tiên, không phải giọt thứ hai.
Mùi xanh là mùi của một vết vỡ.
Lá không thơm cho đến khi nó bị chạm vào.
Một blend xanh chỉ ghi lại vài giây đầu tiên đó.
A basil leaf, a sprig of mint, a patch of freshly cut grass. A green smell begins where leaf tissue breaks, and most of it comes from a few very small molecules the plant makes the moment it is damaged.
A Leaf Just Crushed
A leaf still whole on the plant has almost no smell. Crush it between two fingers and the smell appears within seconds: green, slightly astringent, sometimes leaning towards green apple skin or cucumber peel. That smell is not stored in the leaf like something in a jar. It is made when the cells break.
In perfume, the term green note covers this group of smells: crushed leaves, cut grass, flower stems, pea pods. The classification of the French Society of Perfumers gives it a branch inside the floral family, green floral, where a clear green note is laid over the bouquet so the flowers seem still on the plant, not yet picked. On Michael Edwards' fragrance wheel, green has a family of its own.
Green is an unusual smell in perfumery. It does not come from flowers, woods or resins, but from the part of the plant usually thrown away. It is also one of the hardest smells to hold, because the molecules behind it are small and evaporate very fast.
In the Lê Mai library, green comes from three groups of materials. Leaves: violet leaf, lemon leaf, tea leaf. Resin: galbanum. Kitchen herbs of the mint family: basil, spearmint. Each group holds one part of green, and none is enough on its own to rebuild the smell of a patch of cut grass.
Cis 3 Hexenol: the Smell of Cut Grass
Molecular formula C6H12O, weight about 100. cis-3-Hexenol is a six carbon alcohol, so small it is close to the smallest odour molecule people still recognise at once. Its common name is leaf alcohol.
Plants make cis-3-hexenol as soon as a leaf is damaged, together with trans-2-hexenal, an aldehyde that smells of crushed leaves and green apple skin, sharp and very volatile. These two molecules make up much of what people call freshly cut grass. An ester of leaf alcohol, cis-3-hexenyl acetate, is also released when leaves break; its smell is juicier, close to green banana and unripe pear.
In essential oils, cis-3-hexenol appears at low levels: violet leaf up to about 4.4 percent, cistus up to about 6.8 percent. Most industrial use is synthetic. It is a low concern material; a 4 percent patch test on 25 volunteers produced neither irritation nor sensitisation.
Because it evaporates so fast, leaf alcohol is usually used as a touch in the top note. Its derivative cis-3-hexenyl salicylate is heavier and holds a green leaf impression longer; it is one way to keep a green scent from vanishing within minutes.
Galbanum and Violet Leaf
The resin of Ferula, a genus in the carrot family, seeps out when the stem is cut. Galbanum oil is distilled from that resin. It smells of bitter leaves, slightly resinous, with a green bell pepper streak from pyrazines. By composition, β pinene makes up about 45 to 59 percent; the characteristic green comes from materials present in very small amounts.
Ferula galbaniflua is a perennial herb of the Middle East, mainly Iran, Turkey and Afghanistan. Harvesters cut the stems to collect the resin, and the oil is then steam distilled from that resin. The same genus includes asafoetida, but the two resins go in opposite chemical directions: galbanum is rich in pinene, a simple group of terpenes, while asafoetida is rich in sulphur compounds. One genus, two smells that could hardly sit side by side.
In 1947 Germaine Cellier made Vent Vert for Balmain with a prominent galbanum note. It is usually regarded as the landmark of the green floral branch. Galbanum later appeared in the top notes of many other perfumes, among them Chanel N°19 in 1970. Today synthetic molecules also rebuild galbanum's sharp green, sold as Galbanone and Dynascone and used at very low levels.
Violet leaf gives another kind of green: cool, slightly oily, close to cucumber peel. Violet leaf holds about 5 to 15 percent nona-2,6-dien-1-ol. Its relative, 2,6-nonadienal, is the character compound of cucumber and has a very low odour threshold, so a few parts per million are enough to notice. Grey Flannel in 1975 and Fahrenheit in 1988 are two perfumes often cited for their violet leaf note.
Galbanum and violet leaf are two expensive, demanding natural materials. One drop too many tips the whole blend towards them. In many formulas, therefore, they are only a trace.
Kitchen Herbs: Basil and Spearmint
A basil leaf crushed on a chopping board gives a green that is warmer than grass, with a slight spice at the tail. The source lies in chemotype. Linalool chemotype basil holds about 54 to 58 percent linalool, 9 to 15 percent eugenol and about 6 percent 1,8-cineole. Linalool gives the soft floral part, eugenol a clove streak, cineole the coolness.
The estragole chemotype is quite different: it leans towards anise, sweeter and flatter. Two bottles both labelled basil can smell far apart, and their use limits differ too. For a green accord, the linalool chemotype is easier to place because it links to floral and citrus parts. The eugenol in basil is the same molecule as the spice in holy basil, covered in the post Holy Basil · Purple Leaves and Eugenol.
Spearmint is a different mint from peppermint. Its main constituent is (−)-carvone, about 50 to 72 percent, with almost no significant menthol. The smell is sweet, close to spearmint chewing gum, with little cooling. In a green blend, a few drops of spearmint give the coolness of a leaf without tipping into toothpaste.
Basil and spearmint are the kitchen version of green, closer to the stove than galbanum. They are not as sharp, not as cool as violet leaf, but they are familiar: the smell of a basket of herbs just washed.
The Lê Mai Green Blend
A green blend made only from essential oils has to accept one thing: there is no pure leaf alcohol, so the green must be built from real leaves. The blend below uses six oils with pages in the Lê Mai library, diluted at about 3.3 percent in jojoba oil for a 30 ml scented oil, 20 drops in total.
Linalool basil is the main body, close to a third. Spearmint and bergamot FCF share the top, one cool and sweet, the other bright. Lemon leaf adds a tart streak of citral. Cypress lays a dry coniferous wood underneath. One drop of tea leaf sits in the middle as an astringent line.
The first sketch included thuja, Thuja occidentalis. After reading its library page, thuja was removed: the oil contains about 35 to 60 percent α thujone and 5 to 15 percent β thujone, is listed as strongly neurotoxic, and is contraindicated in pregnancy, breastfeeding, children and epilepsy. Cypress gives a similar coniferous line without that risk.
On a blotter the opening is crushed leaves and orange peel, then spearmint settles, basil warms with a fine clove streak. The end is dry cypress and a little tea astringency. There is no galbanum, so the green here is soft and kitchen-close, not as sharp as Ferula resin.
Green · Crushed Leaves and Herbs30 ml, about 3.3% in jojoba oil · 20 drops of essential oil
Two oils set the limits here. Tea leaf has an IFRA level of 0.2 percent for body creams, oils and lotions because of its high sensitisation risk; one drop in 20 at 3.3 percent gives about 0.17 percent on skin. Lemon leaf at 15 percent of the blend gives about 0.5 percent, under its 0.6 percent maximum set by citral. Do not raise either, and do not raise the total dilution.
Linalool basil sits at about 1.0 percent, below its 3.3 percent limit based on eugenol. Bergamot FCF is not phototoxic. Spearmint and cypress carry no specific skin limit in the library data at this level; spearmint oil is named on the expanded allergen list of EU Regulation 2023/1545. Tea leaf is not recommended for sensitive or damaged skin, or for children under two.
Thuja (Thuja occidentalis) was replaced with cypress because of its thujone content.
Sharp Green and Soft Green
Green has two ends. At one end is sharp green: galbanum, violet leaf, trans-2-hexenal, materials that are bitter, cool and fast, giving the sense of a stem just snapped. At the other is soft green: tea leaf, linalool basil, cis-3-hexenyl salicylate, materials closer to flowers, rounder, staying longer.
Most green scents in perfume sit somewhere between the two. A classic green floral opens with galbanum and lets flowers carry the rest. A tea or herb scent uses soft green as its body and adds only a touch of sharp green to bring it to life. The post A Cup of Tea Without Tea Leaves follows the second route.
What both share is a short life. The molecules behind a green smell are mostly small and light, sitting in the top note. To keep green longer, perfumers usually do not add more of it but set it on a base that clings: flowers, musks, vetiver, dry woods. That base is not green, but it holds a place for the green to return as skin warms.
The blend above chooses soft green because its materials are herbs and leaves. For sharper, a trace of galbanum is enough; for cooler, a trace of violet leaf. Both need to be measured by the first drop, not the second.
A green smell is the smell of a break.
A leaf is not fragrant until it is touched.
A green blend only records those first few seconds.