Một chai hoa hồng, một chai hoắc hương, chín lọ nhỏ đánh số. Bài bốn của khoá pha hương dựng một dãy thử từ 9:1 đến 1:9 để tìm điểm hai mùi thôi tách rời và trở thành một accord.
Hai chai, chín tỉ lệ
Hai chai trong bài này đến từ hai đầu của bảng bay hơi. Hoa hồng Damask được cất từ cánh hoa hái tay lúc trời vừa sáng ở Bulgaria và Thổ Nhĩ Kỳ; thư viện ghi cần khoảng 3.000 đến 5.000 kg hoa tươi cho một kg tinh dầu. Hoắc hương được cất từ lá đã phơi khô và ủ nhẹ, mỗi mẻ chưng từ 8 đến 24 giờ, hiệu suất 2 đến 4 phần trăm khối lượng lá khô.
Ở Lê Mai, hai chai tương ứng là Tinh dầu Hoa Hồng I, Rosa damascena từ Bulgaria và Thổ Nhĩ Kỳ, và Tinh dầu Hoắc Hương, Pogostemon cablin từ Java.
Trên que thử, hai chai đi hai nhịp khác nhau. Bảng bay hơi của thư viện ghi hoa hồng còn nhận ra khoảng 168 giờ và xếp vào tầng giữa. Hoắc hương ghi từ 400 giờ trở lên, tầng đáy. Một chất đứng ở thân, một chất đứng ở nền. Cặp này đủ khác nhau để thấy rõ lúc chúng gặp nhau.
Bài ba kết thúc bằng một khoảng cách: tỉ lệ trên giấy và tỉ lệ mũi nghe được không trùng nhau. Bài bốn đo khoảng cách đó một cách có hệ thống. Thay vì đoán một tỉ lệ, dựng cả chín tỉ lệ cạnh nhau và để que thử trả lời.
Chín tỉ lệ đi theo bước đều: 9:1, 8:2, 7:3, 6:4, 5:5, 4:6, 3:7, 2:8, 1:9. Số đầu là hoa hồng, số sau là hoắc hương. Bước đều không phải vì mùi thay đổi đều, mà vì bước đều cho phép thấy chỗ mùi thay đổi đột ngột.
Dãy thử từ 9:1 đến 1:9
Dãy thử bắt đầu bằng pha loãng. Mỗi chai được pha 10 phần trăm trong cồn trước khi chia tỉ lệ, theo cách ngành hương gọi là smelling dilution. Ở dạng loãng, nhiều nguyên liệu mở ra rõ hơn so với khi nguyên chất. Hoa hồng còn là một trong những tinh dầu đắt nhất trên bàn; pha loãng trước giúp cả dãy chín lọ chỉ tốn vài giọt nguyên chất.
Mỗi lọ nhận tổng mười giọt dung dịch loãng. Lọ số một: chín giọt hoa hồng, một giọt hoắc hương. Lọ số chín: một giọt hoa hồng, chín giọt hoắc hương. Cả dãy cần 45 giọt dung dịch hoa hồng và 45 giọt dung dịch hoắc hương. Lắc nhẹ, đậy nắp, ghi số lên từng lọ.
Chín que thử được nhúng cùng lúc, mỗi que ghi số lọ và giờ nhúng. Cùng một thời điểm là điều kiện bắt buộc: nếu nhúng lệch nhau vài giờ, khác biệt trên que thử sẽ là khác biệt thời gian chứ không phải khác biệt tỉ lệ. Các que được cắm cách nhau, không chạm nhau.
Nhịp ngửi giữ như bài hai: năm phút, một giờ, một ngày, ba ngày. Mỗi mốc ngửi theo thứ tự từ lọ một đến lọ chín, rồi ngược lại từ chín về một. Hai chiều ngửi giúp giảm ảnh hưởng của mũi đã mỏi ở cuối dãy.
Điểm hai mùi thôi tách rời
Ở hai đầu dãy, câu trả lời dễ đoán. Lọ số một là hoa hồng với một bóng đất phía sau. Lọ số chín là hoắc hương với một vệt hoa. Mũi vẫn tách được hai thành phần, chỉ khác nhau ở chỗ chất nào đứng trước.
Đi dần vào giữa dãy, có một lọ mà mũi thôi tách được. Không còn hoa hồng cộng hoắc hương, mà là một mùi thứ ba chưa có tên. Bảng thuật ngữ của thư viện định nghĩa accord đúng ở điểm này: vài nguyên liệu đi cùng nhau đến mức mũi nghe thành một mùi mới, không còn tách ra từng phần.
Accord không phải trung bình cộng. Lọ 5:5 không nhất thiết là lọ hoà nhất. Như bài ba đã chỉ ra, độ mạnh mùi của hai chai không bằng nhau, nên điểm cân bằng thường lệch về phía chai yếu hơn. Chỉ dãy thử mới cho biết điểm đó nằm ở đâu với đúng hai lô đang có trên bàn.
Điểm đó cũng có thể dịch theo thời gian. Ở phút thứ năm, lọ hoà nhất có thể là 6:4. Sau một ngày, khi phần nhẹ của hoa hồng đã bay bớt, lọ hoà nhất có thể dời về 7:3. Một accord tốt giữ được sự liền lạc qua nhiều mốc, không chỉ ở mốc đầu tiên.
Có những cặp không có điểm nào như vậy. Qua cả chín lọ và bốn mốc thời gian, mũi vẫn tách được hai thành phần. Đó không phải thất bại của dãy thử mà là một kết quả: cặp đó cần một chất thứ ba làm cầu nối, hoặc không nên đứng cạnh nhau trong cùng một tầng. Ghi kết quả này vào sổ cũng cần thiết như ghi một accord thành công.
Geraniol gặp patchoulol
Dưới mùi của hai chai là hai nhóm phân tử. Trong hoa hồng Damask Bulgaria, thư viện ghi citronellol chiếm 16 đến 36 phần trăm và geraniol 16 đến 26 phần trăm. Geraniol được mô tả là mùi hoa hồng ngọt, có sắc chanh và sáp, tươi và sáng. Nó là một rượu terpen nhỏ, khối lượng phân tử khoảng 154.
Phía hoắc hương, phân tử chính là patchoulol, chiếm 17.5 đến 32.7 phần trăm tinh dầu, bên cạnh α-bulnesene và α-guaiene. Patchoulol là một rượu sesquiterpen, khối lượng phân tử khoảng 222, mùi gỗ ấm, đất, hơi ngọt, có vệt long não mờ, khô hơn chính tinh dầu hoắc hương.
Chênh lệch khối lượng phân tử giải thích một phần chênh lệch tốc độ bay hơi. Phân tử nhỏ lên mũi trước và rời que thử sớm hơn; phân tử lớn ở lại. Trong accord hoa hồng và hoắc hương, geraniol và citronellol dựng phần mở, patchoulol giữ phần cuối. Vùng giữa là nơi cả hai cùng có mặt, và đó là vùng mà mũi nghe thành một.
Thành phần cũng giải thích vì sao cùng một dãy thử cho kết quả khác nhau theo lô. Hoa hồng Thổ Nhĩ Kỳ có geraniol dao động rộng hơn, từ 2 đến 18 phần trăm theo dữ liệu của thư viện. Hoắc hương Indonesia thường có patchoulol cao hơn hoắc hương Trung Quốc. Đổi một lô là đổi điểm accord.
Ghi chép một dãy thử
Một dãy thử chỉ có giá trị khi được ghi lại theo cùng một khuôn. Sổ ghi mùi từ bài một có thêm một trang dạng bảng: chín hàng cho chín lọ, bốn cột cho bốn mốc thời gian. Mỗi ô ghi ba thông tin ngắn: chất nào đứng trước, còn tách được hay không, và một hai từ mô tả.
Từ mô tả nên giữ đúng bộ chữ đã tập ở bài một. Nếu ở bài một hoắc hương được ghi là đất ẩm, thì ở bài bốn cũng dùng đất ẩm, không đổi sang gỗ tối. Bộ từ ổn định giúp so các dãy thử với nhau sau nhiều tuần.
Ô nào mũi không còn tách được hai thành phần được đánh dấu riêng. Sau bốn mốc, các dấu đó tạo thành một vùng trên bảng. Vùng hẹp nghĩa là accord nhạy với tỉ lệ; vùng rộng nghĩa là cặp này dễ hoà. Cả hai đều là thông tin dùng được khi đưa cặp này vào một công thức lớn hơn.
Chín lọ nên được giữ lại, dán nhãn, đặt nơi tối và mát. Sau một hai tuần, ngửi lại cùng dãy trên que thử mới. Hỗn hợp để yên thường khác hỗn hợp vừa pha; Blending 101 của thư viện nhắc mùi sau 24 đến 48 giờ đã khác lúc đầu. Bài bảy sẽ quay lại thời gian như một nguyên liệu.
Từ accord hai chất đến ba chất
Một accord hai chất là đơn vị nhỏ nhất của một công thức. Khi đã có lọ hoà nhất, lọ đó được đối xử như một nguyên liệu mới: có tên, có tỉ lệ, có mô tả, có thể nhúng que thử như bất kỳ chai nào khác.
Bước tiếp theo không phải thêm một chai lớn thứ ba, mà thêm một lượng rất nhỏ. Bài năm lấy chính accord hoa hồng và hoắc hương này, thêm lần lượt một giọt tiêu hồng, hạt ngò, đơn sâm, và ghi lại hướng mùi thay đổi. Dãy thử của bài bốn trở thành đối chứng.
Dãy thử này dành cho que thử. Khi accord đi vào sản phẩm dùng trên da, hoa hồng Damask có mức tối đa trên da 0.6 phần trăm trong dữ liệu thư viện, do có methyleugenol từ 0.5 đến 3.3 phần trăm. Hoắc hương không có giới hạn IFRA riêng về nồng độ, nhưng từ Quy chế (EU) 2023/1545 đã nằm trong danh sách chất gây dị ứng hương phải ghi nhãn. Geraniol có giới hạn IFRA 5.3 phần trăm trong sản phẩm lưu trên da.
Phương pháp chín tỉ lệ dùng được cho mọi cặp: cam hương và hoàng đàn, oải hương và phong lữ, bất kỳ hai chai nào trên bàn. Mỗi cặp là một dãy, mỗi dãy là một trang sổ.
Hai chai không cần hoà làm một. Chúng chỉ cần một tỉ lệ để làm điều đó.
Tỉ lệ ấy không nằm trong sách. Nó nằm ở lọ thứ mấy trong dãy.
Chín lọ nhỏ, một điểm duy nhất.